Une page de Wikiversité, la communauté pédagogique libre.
En raison de limitations techniques, la typographie souhaitable du titre, «
Exercice : Relations trigonométriques 1Trigonométrie/Exercices/Relations trigonométriques 1 », n'a pu être restituée correctement ci-dessus.
En supposant a + b + c = π , simplifier les expressions :
1° sin a + sin b + sin c sin a + sin b − sin c
2° 1 + cos a + cos b − cos c
Solution
1°
sin a + sin b + sin c sin a + sin b − sin c = sin a + sin b + sin ( a + b ) sin a + sin b − sin ( a + b ) = 2 sin ( ( a + b ) / 2 ) ) ( cos ( ( a − b ) / 2 ) ) + cos ( ( a + b ) / 2 ) ) ) 2 sin ( ( a + b ) / 2 ) ) ( cos ( ( a − b ) / 2 ) ) − cos ( ( a + b ) / 2 ) ) ) = cos ( a / 2 ) cos ( b / 2 ) sin ( a / 2 ) sin ( b / 2 ) = cot ( a / 2 ) cot ( b / 2 )
2°
1 + cos a + cos b − cos c = cos a + cos b + 1 + cos ( a + b ) = 2 cos ( ( a + b ) / 2 ) ( cos ( ( a − b ) / 2 ) + cos ( ( a + b ) / 2 ) ) = 2 cos ( ( π − c ) / 2 ) × 2 cos a cos b = 4 sin c 2 cos a cos b
Calculer la somme :
S = sin 4 π 8 + sin 4 3 π 8 + sin 4 5 π 8 + sin 4 7 π 8
Solution
S = 2 ( sin 4 π 8 + cos 4 π 8 ) = 2 ( ( sin 2 π 8 + cos 2 π 8 ) 2 − 2 sin 2 π 8 cos 2 π 8 ) = 2 − sin 2 π 4 = 3 2 .
De la relation cos 2 x = 2 cos 2 x − 1 , déduire :
cos 4 x = 3 8 + cos 2 x 2 + cos 4 x 8 .
Calculer :
S = cos 4 π 8 + cos 4 3 π 8 + cos 4 5 π 8 + cos 4 7 π 8 .
Solution
cos 4 x = ( 1 + cos 2 x 2 ) 2 = 1 + 2 cos 2 x + cos 2 2 x 4 = 1 + 2 cos 2 x + 1 + cos 4 x 2 4 = 3 8 + cos 2 x 2 + cos 4 x 8 .
S 2 = cos 4 π 8 + cos 4 3 π 8 = 3 4 + cos π 4 + cos 3 π 4 2 + cos π 2 + cos 3 π 2 8 = 3 4 donc S = 3 2 .
Mettre sous forme de produit ou de quotient les expressions suivantes :
1° sin a + 2 sin 2 a + sin 3 a ;
2° cos a + 2 cos 2 a + cos 3 a ;
3° sin 2 a + sin 2 b − sin 2 ( a + b ) ;
4° 1 + sin x + cos x + sin x cos x ;
5° sin 2 b − sin 2 a = cos 2 a − cos 2 b .
Solution
1° sin a + 2 sin 2 a + sin 3 a = 2 sin 2 a ( 1 + cos a ) = 4 sin 2 a cos 2 a 2 .
2° cos a + 2 cos 2 a + cos 3 a = 2 cos 2 a ( 1 + cos a ) = 4 cos 2 a cos 2 a 2 .
3° sin 2 a + sin 2 b − sin 2 ( a + b ) = sin 2 a + sin 2 b − ( sin a cos b + sin b cos a ) 2
= sin 2 a ( 1 − cos 2 b ) + sin 2 b ( 1 − cos 2 a ) − 2 sin a cos a sin b cos b = 2 sin a sin b ( sin a sin b − cos a cos b )
= − 2 sin a sin b cos ( a + b ) .
4° 1 + sin x + cos x + sin x cos x = ( 1 + sin x ) ( 1 + cos x ) = 4 sin π + 2 x 4 cos π − 2 x 4 cos 2 x 2
5° cos 2 a − cos 2 b = ( cos a + cos b ) ( cos a − cos b ) = − 4 cos a + b 2 cos a − b 2 sin a + b 2 sin a − b 2 = − sin ( a + b ) sin ( a − b ) .
Mettre sous forme de produit ou de quotient les expressions :
1° 1 − sin 2 x − sin 2 y ;
2° cos 2 x − cos 2 x ;
3° sin x + sin 2 x ;
4° 1 + tan x tan 2 x ;
5° 1 + cos 2 x + 2 cos x .
Solution
1° 1 − sin 2 x − sin 2 y = cos 2 x − cos 2 ( π 2 − y ) = − sin ( x + π 2 − y ) sin ( x − π 2 + y ) (cf. fin de l'exercice précédent).
2° cos 2 x − cos 2 x = cos 2 x − 1 = − sin 2 x .
3° sin x + sin 2 x = 2 sin x ( 1 2 + cos x ) = 2 sin x ( cos π 3 + cos x ) = 4 sin x cos π 3 + x 2 cos π 3 − x 2 .
4° 1 + tan x tan 2 x = 1 + 2 tan x cos x sin x cos 2 x = cos 2 x + 2 sin 2 x cos 2 x = 1 cos 2 x .
5° 1 + cos 2 x + 2 cos x = 2 cos x ( cos x + 1 ) = 4 cos x cos 2 x 2 .
Démontrer les relations :
1° S = sin π 9 sin 2 π 9 sin 3 π 9 sin 4 π 9 = 3 16 ;
2° C = cos π 9 cos 2 π 9 cos 3 π 9 cos 4 π 9 = 1 16 .
Solution
1° La partie réelle de 1 − ( cos t + i sin t ) 18 est égale à 1 − ∑ k = 0 9 ( 18 2 k ) ( − 1 ) k sin 2 k t ( 1 − sin 2 t ) 9 − k = sin 2 t P ( sin t ) , où P est un polynôme de degré 16 à 8 racines doubles : ± sin π 9 , ± sin 2 π 9 , ± sin 3 π 9 , ± sin 4 π 9 . Le coefficient dominant de P est ∑ k = 0 9 ( 18 2 k ) = 2 17 et son terme constant est − ( 18 0 ) ( − 1 ) 0 ( − 9 ) − ( 18 2 ) ( − 1 ) 1 = 9 + 18 × 17 2 = 9 × 18 , donc S = 9 × 18 2 17 4 = 3 16 .
2° La partie réelle de 1 − ( cos t + i sin t ) 18 est aussi égale à 1 − ∑ k = 0 9 ( 18 2 k ) ( − 1 ) k ( 1 − cos 2 t ) k cos 18 − 2 k t = ( 1 − cos 2 t ) Q ( cos t ) , où Q est un polynôme de degré 16 à 8 racines doubles : ± cos π 9 , ± cos 2 π 9 , ± cos 3 π 9 , ± cos 4 π 9 . Le coefficient dominant de Q est 2 17 et son terme constant est 2 , donc C = 2 2 17 4 = 1 16 .
Par conséquent, ∏ k = 1 8 cos k π 9 = C 2 = 1 4 4 . Pour une généralisation, voir Polynôme/Exercices/Racines de polynômes#Exercice 1-7 .